Zo nu en dan worden we allemaal weleens geconfronteerd met twijfels en onzekerheden. Meestal beschouwen we deze gedachten als onschuldige bezoekers die vanzelf weer vertrekken wanneer we ze met een zachte glimlach ontvangen. We praten onszelf wat moed in en schenken er verder geen aandacht aan. Soms laten twijfels en onzekerheden zich echter niet zomaar wegwuiven en kunnen we belanden in een eindeloze stroom van piekergedachten. Dit kan leiden tot een vicieuze cirkel waarin angst en geruststelling elkaar voortdurend afwisselen.
Een paar jaar geleden werd ik gediagnosticeerd met een complexe posttraumatische stressstoornis. Deze diagnose heeft enorm veel deuren voor mij geopend, waardoor ik met een andere blik naar mijn innerlijke wereld ben gaan kijken. Zo ontdekte ik dat veel van mijn twijfels te maken hadden met een gevoel van onveiligheid, waardoor ik een grote behoefte had naar zekerheid.
Deze zoektocht uitte zich op verschillende manieren, alsof mijn systeem voortdurend aanstond en onophoudelijk op zoek was naar signalen van gevaar. Elke twijfel was een zaadje dat groeide in een bodem die werd gevoed door allerlei manieren om de controle te behouden, zodat ik de confrontatie met onvoorspelbaarheid kon vermijden. Ik zat vast in de valkuil van angstig denken, waardoor ik gevoeliger werd voor triggers en steeds meer vertrouwen verloor in mezelf en mijn omgeving.
Om deze vicieuze cirkel te doorbreken, heb ik geleerd om een zekere afstand te creëren tussen mezelf en wat ik innerlijk ervaar. Op deze manier begon ik langzaam mijn eigen patronen te herkennen en maakte ik kennis met de beschermingsmechanismen die het fundament vormden van mijn angst voor onzekerheid die me jarenlang in haar greep hield. Ik ontdekte dat het niet zozeer om de inhoud van mijn gedachten ging, maar om mijn onvermogen om onzekerheid te verdragen. Het probleem lag voornamelijk in de manier waarop ik twijfels en onzekerheden benaderde.
Onzekerheid leren verdragen is een kunst. Het vraagt veel moed om de drang naar geruststelling of de behoefte om alles meteen op te lossen te weerstaan en eenvoudigweg aanwezig te blijven bij het ongemak. In het boek ‘Voor de zekerheid’, geschreven door Martin N. Seif en Sally M. Winston, wordt deze houding ook wel therapeutische overgave genoemd. Door bewust stil te staan bij onze twijfels en onzekerheden, leren we ze in een ruimer perspectief te plaatsen, waardoor we deze gedachten niet meer gaan beschouwen als bedreigingen die opgelost of gecontroleerd moeten worden, maar als tijdelijke bezoekers die komen en weer gaan.
In therapie heb ik behoorlijk wat cognitieve gedragstherapie gevolgd om oude, disfunctionele overtuigingen te vervangen door nieuwe, meer bevorderende overtuigingen. In zekere mate heeft dit mij veel nieuwe inzichten en perspectief gebracht, maar op een bepaald punt werd ik geconfronteerd met het feit dat het vervangen van negatieve gedachten door positieve gedachten mij niet langer overtuigde. Het nam de twijfels niet weg en ik bleef een grote behoefte hebben aan geruststelling.
In het boek ‘Voor de zekerheid’ wordt hier ook uitgebreid aandacht aan besteed en reiken de auteurs alternatieve, meer realistische manieren van denken aan. Zo wordt er voortdurend benadrukt dat een helpende gedachte niet hoeft te betekenen dat alle onzekerheid wordt uitgesloten. Op deze manier wordt er een brug gevormd tussen cognitieve gedragstherapie en therapeutische overgave: je verandert de gedachte niet om jezelf een vals gevoel van zekerheid te geven, maar om ruimte te maken voor de realiteit dat onzekerheid altijd een onderdeel zal zijn van het leven.
We kunnen namelijk niet garanderen dat er nooit iets onverwachts zal gebeuren, maar we kunnen wel vertrouwen op onze veerkracht en ons vermogen om met tegenslagen om te gaan.
Wil je je graag verder verdiepen in dit onderwerp? Dan is 'Voor de zekerheid' van Martin N. Seif en Sally M. Winston een waardevolle aanrader. Je kunt het boek vinden bij Standaard Boekhandel.
Artikel geschreven door Eefje Duplat
Een reactie posten